Bệnh đạo ôn trên lúa (cháy lá) lúa là 1 trong những dịch hại nghiêm trọng nhất trên cây lúa. Bệnh đạo ôn gây thiệt hại năng suất trung bình từ 0,7 tới 17,5%, nếu như bệnh nặng thiệt hại có thể lên tới 80% (Bonman et at..., 1986). Có nghĩa bệnh Đạo ôn có thể gây thiếu ăn cho vài trăm triệu tới vài tỉ người dân 1 năm, gây thiệt hại khôn lường. Triệu chứng bệnh đạo ôn hại lúa Bệnh có thể gây hại ở phần nhiều các quá trình từ quá trình mạ đến lúc trổ chín và gây hại ở hồ hết các phòng ban của cây như lá, bẹ lá, đốt thân, cổ bông, cổ gié và hạt. Trước đây bệnh thường xuất hiện ở vụ Đông Xuân nhưng hiện giờ bệnh xuất hiện hầu như loanh quanh năm. Trên lá lúa: Vết bệnh xuất hiện trên lá thay đổi từ vết chấm đen (chấm kim) đến hình oval có mảng xám trắng ở giữa và viền hẹp màu nâu nhạt bên ngoài, các vết bệnh lan dần kéo dài hình dáng mắt én, rộng ở giữa và nhọn ở 2 đầu. Bệnh nặng đa dạng vết bệnh liên kết lại có nhau làm lá lúa bị cháy (nên được gọi là bệnh cháy lá) Trên cổ lá: bệnh tấn công ngay cổ lá giữa phiến lá và bẹ, vết bệnh có màu nâu đỏ sau chuyển qua nâu sậm, bệnh nặng làm gãy lá và lá hư. Trên đốt thân: vết bệnh màu nâu làm đốt teo lại, nếu như bệnh xuất hiện thời khắc lúa đang trổ thì đầy đủ bông bị gạch trắng nhưng lấy tay rút lên thấy khó hơn triệu chứng gạch trắng do sâu đục thân. Trên cổ bông, cổ gié: bệnh tiến công ngay cổ bông hoặc cổ gié, vết bệnh màu nâu thối tóp lại làm đông đảo bông hoặc từng gié bị gạch. Ví như bệnh xuất hiện sớm rất nhiều bông hoặc từng gié lúa bị gạch trắng. Tác nhân gây bệnh đạo ôn lúa Bệnh đạo ôn do nấm Pyricularia grisea Sacc., trước kia còn gọi là Pyricularia oryzae Cav. (Giai đoạn sinh sản hữu tính gọi là Magnaporthe grisea) gây hại và được ghi nhận hiện diện ở hơn 80 đất nước trồng lúa trên toàn cầu. Bệnh được tìm thấy ở Ý vào năm 1560, tại Trung Quốc vào năm 1637. Tại Việt Nam, F. Vincents phát hiện chính thức vào năm 1921 ở Miền Nam. Theo phổ biến nghiên cứu thì bệnh càng ngày càng nảy sinh thêm đa dạng nòi mới có độc tố cao nên khó phòng trị. Theo TS. Nguyễn Thị Phong Lan và hàng ngũ tác giả thì tại ĐBSCL có trên 40 nòi nấm Pyricularia grisea gây ra bệnh đạo ôn trên cây lúa. Điều kiện phát sinh lớn mạnh Bệnh đạo ôn thường tăng trưởng mạnh trong điều kiện thời tiết âm u, giờ nắng trong ngày ít, sáng sớm có sương mù hay trời có mưa phùn, nhiệt độ phù hợp nhất từ từ 18 – 26oC. Các nhân tố như giống nhiễm, bón phân đạm đa dạng, sạ dày, lá lúa nằm ngang, phiến lá rộng, ruộng thiếu nước, cỏ dại phổ biến là điều kiện dễ dàng để nấm phát sinh, tăng trưởng và gây bệnh nặng. Những nguyên tố làm chậm hoặc ngăn cản công đoạn phát sinh lớn mạnh của bệnh đạo ôn là: giống kháng bệnh, gieo sạ thưa, có thời kì phơi đất trước khi sạ, bón đủ khoáng vật, đặc trưng là canxi, silic, kali... Bên cạnh đó về nhân tố giống kháng, các nghiên cứu cách đây không lâu có chỉ ra rằng hiện giờ không có giống kháng tuyệt đối mà chỉ có giống kháng tạm thời. Tức là, giống kháng bệnh tốt trong 2 – 3 vụ đầu nhưng sau đó có thể bị nhiễm bệnh đạo ôn, thậm chí là nhiễm rất nặng. 1 Số giống nhiễm nặng: Jasmine 85, Nàng Hoa 9, VD 20, RTV, OM 4900, OM 5451. >>> Xem thêm tại: CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẠI THÀNH Bí quyết phòng trừ bệnh đạo ôn trên lúa Chọn giống kháng: không những thế ngày nay do những giống chất lượng cao đáp ứng được xuất khẩu thì ít kháng hoặc chỉ kháng tạm thời nên nhân tố này tùy điều kiện từng vùng mà coi xét. Làm đất kỹ, vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ, giúp cho đất có thời gian ngơi nghỉ hoặc luân canh cây trồng... Để cắt nguồn bệnh. Điều hành không để trong ruộng có nhiều cỏ vì cỏ dại là ký chủ quan yếu của nấm gây bệnh đạo ôn. Thăm đồng thường xuyên, vạch lá lúa ra để Quan sát, nếu như thấy vết bệnh đạo ôn mới chớm xuất hiện thì phun thuốc ngay. Sạ thưa vừa phải, bón phân cân đối, nâng cao cường Canxi, Silic để giúp lúa cứng cây (thành lóng dày, bẹ lúa ấp ủ sát lóng), lá lúa dày đứng thẳng (lá lúa không nằm ngang) để tránh lá lúa “hứng” bào tử nấm và không cho bào tử nấm nảy mầm xâm nhập vào bên trong. Khi dùng thuốc phải tiêu dùng thuốc đặc trị bệnh đạo ôn, không tiêu dùng thuốc phổ rộng hoặc sử dụng dưới liều quy định để giảm thiểu bệnh tăng trưởng dằng dai, bệnh mau tái phát và nấm dễ “lờn” thuốc. Chọn thuốc có hoạt chất thế hệ mới, cơ chế tác động khác có các loại thuốc đã dùng nhiều năm trước để hiệu quả phòng trị tốt, không hề phun lại nhiều lần gây phao phí và nguy cơ tồn dư thuốc BVTV cao. Thường xuyên thăm đồng, vạch lá lúa Nhìn vào kĩ, thấy có vết bệnh thì xử lý ngay.
